Η Λευκάδα, αυτό το πανέμορφο νησί του Ιονίου πελάγους, πέρα από τις γραφικές παραλίες και τα σημαντικά αξιοθέατα, διαθέτει και μια πλούσια μυθολογική παράδοση και ιστορία.
Οι αρχαίοι Έλληνες, συνήθιζαν να συνδέουν τα διάφορα μέρη με ιστορίες για τους θεούς ή τους αρχαίους ήρωες. Έτσι, κάθε τόπος σχεδόν στην Ελλάδα, έχει μυθολογική παράδοση.
Η Λευκάδα πήρε το όνομά της από το ακρωτήριο της Λευκάτας και υπάρχουν δύο εκδοχές για την προέλευση του ονόματός της. Η μία εκδοχή μιλάει για το λευκό χρώμα των βράχων στο ακρωτήρι και αποδίδει εκεί την ερμηνεία του ονόματός της. Και η άλλη εκδοχή θεωρεί ότι το όνομά της προέρχεται από τον Λεύκο, έναν Ζακυνθινό φίλο του Οδυσσέα, που ίδρυσε και το ιερό του Απόλλωνα στο ακρωτήριο. Υπάρχει και ένας ακόμη μύθος βέβαια, που αναφέρει ότι το νησί πήρε το όνομά του από τον Λευκάδιο, τον αδερφό της Πηνελόπης, γιο του Ικαρίου και της Πολυκάστης.
Το συγκεκριμένο ακρωτήρι, κατά την αρχαιότητα, ήταν αρκετά ξακουστό. Σύμφωνα με την παράδοση, όποιος πηδούσε από τα βράχια του, σωζόταν από τα βάσανα του έρωτα. Ο Δίας, συνήθιζε να ξεκουράζεται εκεί, ανάμεσα στις ερωτικές του περιπέτειες και εκεί οφείλεται αυτή η φήμη.
Επίσης, η αρχαία Ελληνίδα ποιήτρια Σαπφώ, πήδηξε από το ακρωτήρι, καθώς ήθελε να απαλλαγεί από τον έρωτά της για τον Φάωνα. Η θεά Αφροδίτη από την άλλη, έβαλε τέλος στην ζωή της με τον ίδιο τρόπο, όταν έμαθε ότι ο Άδωνις, ο μεγάλος της έρωτας, πέθανε.
Αυτή την παράδοση, την πίστευαν αργότερα και οι Ρωμαίοι. Μια άλλη παράδοση από την άλλη, συνδέεται με τον ναό του Απόλλωνα, που βρίσκεται στην περιοχή. Σύμφωνα με αυτό τον μύθο, μια φορά το χρόνο, οι κάτοικοι της Λευκάδας έκαναν μια τελετή καθαρισμού της πόλης. Έριχναν έναν κατάδικο από τα βράχια, για να εμποδίσουν το κακό να μπει στην πόλη.
Η Λευκάδα, πέρα από τον παραπάνω μύθο, συνδέεται και με την ποίηση του Ομήρου και κατά κύριο λόγο με τον Οδυσσέα. Σύμφωνα με τον Γερμανό αρχαιολόγο Wilhelm Dorpfeld, ο οποίος χρηματοδοτήθηκε για να κάνει ανασκαφές στο νησί, η Λευκάδα ήταν η Ιθάκη του Ομήρου και το παλάτι του Οδυσσέα βρισκόταν στο Νυδρί, στην νότια ακτή της Λευκάδας. Αυτή η θεωρία επικυρώνεται κατά κάποιο τρόπο, καθώς ο Όμηρος περιέγραψε την Ιθάκη ως νησί που μπορείς να φτάσεις με τα πόδια και η Λευκάδα όντως είναι το μόνο νησί που μέχρι και σήμερα συνδέεται με την ηπειρωτική χώρα με έναν στενό δρόμο και με μια πλωτή γέφυρα.
Το όμορφο αυτό νησί του Ιονίου, παλαιότερα ονομαζόταν Αγία Μαύρα, παίρνοντας το όνομα αυτό, από τον ομώνυμο ναό που ήταν κτισμένος μέσα στο κάστρο της Αγίας Μαύρας, του οποίου το οχυρό βρίσκεται απέναντι από την πόλη της Λευκάδας.
Εξέχουσας σημασίας αποτελεί και η συμμετοχή της Λευκάδας σε πολλές μεγάλες μάχες στο παρελθόν. Παραδείγματος χάριν, στην ναυμαχία της Σαλαμίνας, στη μάχη των Πλαταιών κατά τους Περσικούς πολέμους και στον Πελοποννησιακό πόλεμο στο πλευρό των Σπαρτιατών. Ακολούθησε και τον Μέγα Αλέξανδρο στην τεράστια εκστρατεία του. Και θεωρείται ότι από αυτούς τους ακολούθους, ιδρύθηκε η ομώνυμη πόλη στην παραλιακή Συρία και μια άλλη κοντά στη Δαμασκό.
Η Λευκάδα γενικά κατείχε και μια διαφορετική θέση κατά καιρούς στην ιστορία και πέρασε από διάφορα στάδια.
Κάποια από αυτά, πολύ περιληπτικά, είναι τα εξής:
- Κατά τα βυζαντινά χρόνια, η Λευκάδα αποτελούσε μέρος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας
- Κατά την Τουρκοκρατία, την κατακτούν οι Οθωμανοί, το 1479. Το 1502-1503, για δύο χρόνια γνωρίζει την ενετική κυριαρχία και έπειτα περνά ξανά στα χέρια των Οθωμανών για μια τεράστια χρονική περίοδο, ως το 1684.
- Κατά τη διάρκεια της Ενετοκρατίας, που αρχίζει το 1684, η Λευκάδα ενώνεται και πάλι με τα υπόλοιπα νησιά του Ιονίου Πελάγους που και αυτά είναι υπό την Ενετική κυριαρχία. Οι Ενετοί φέρνουν κατοίκους από διάφορα μέρη και αυξάνουν τον πληθυσμό. Έτσι ενισχύεται η παραγωγή του νησιού σε αλάτι και λάδι. Η πόλη ύστερα από πυρκαγιά που ξέσπασε στο κάστρο μεταφέρθηκε για λόγους ασφαλείας στην σημερινή της θέση.
- Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922, εγκαθίστανται στη Λευκάδα Μικρασιάτες πρόσφυγες και οι περισσότεροι κατοίκησαν στο κάστρο της Αγίας Μαύρας.
- Το 1963 ο Έλληνας μεγιστάνας Αριστοτέλης Ωνάσης αγόρασε το Σκορπιό στο κοσμοπολίτικο Νυδρί, το οποίο απέκτησε παγκόσμια φήμη, φιλοξενώντας πολλούς επισκέπτες και προσωπικότητες από όλο τον κόσμο.
- Τέλος, κατά την Κατοχή, η Λευκάδα και όλα τα νησιά του Ιονίου πέρασαν στην δικαιοδοσία των Ιταλών μέχρι τις 11/9/1943. Τότε και αφού η Ιταλία είχε συνθηκολογήσει, το νησί πέρασε στην κατοχή της Γερμανίας. Η Γερμανική κατοχή τελείωσε στις 12/9/1944. Ακολούθησε η εμφύλια σύγκρουση κατά την περίοδο των ”Δεκεμβριανών”, η ταραγμένη πολιτική περίοδος μετά, και ο εμφύλιος πόλεμος. Για να κλείσουν αυτές οι πληγές, χρειάστηκαν πολλά χρόνια.
Όπως βλέπετε, η ιστορία της Λευκάδας είναι ιδιαίτερα μεγάλη.
Τα κάστρα, οι προϊστορικοί χώροι στο Νυδρί και στο Καλλιγόνι το μαρτυρούν αυτό. Μια βόλτα στα γραφικά στενά της, στις μικρές κρυμμένες πλατείες της, μια ματιά στις αρχοντικές εκκλησίες και στα περιγράμματα των σπιτιών της είναι αρκετά για να σας μεταφέρουν στο βενετσιάνικο παρελθόν της πόλης.